Dorobek socjalizmu

Rozwój kapitalizmu i walka klas nieuchronnie wyprowadziły kwestię komunizmu na pierwszy plan wydarzeń historycznych w połowie XIX wieku. "Manifest komunistyczny" napisany przez Marksa i Engelsa w 160 lat temu w 1848 r. był pierwszym naukowym programem komunistycznym. Komuna Paryska z 1871 r. była pierwszą w dziejach rewolucją proletariacką.

Wraz z początkiem XX wieku nadeszła Rewolucja Październikowa w Rosji. Zapoczątkowała jedno z największych osiągnięć cywilizacyjnych w historii ludzkości: zniesienie wyzysku człowieka przez człowieka. W konsekwencji, po II Wojnie Światowej, władza państwowa została przejęta w celu budowy socjalizmu w krajach Europy, Azji a także kontynentu amerykańskiego - na Kubie.

Pomimo wielu problemów, z jakimi borykały się kraje socjalistyczne, socjalizm XX wieku udowodnił swoją wyższość nad kapitalizmem i wykazał bezspornie ogromne zalety w podnoszeniu jakości życia ludzi i warunków pracy.

Związek Radziecki i światowy system socjalistyczny stanowił jedyną realną obronę przed agresją imperializmu. Rola Związku Radzieckiego w zwycięstwie nad faszyzmem w II Wojnie Światowej była decydująca. ZSRR zmiażdżył siły hitlerowskie i sprzymierzone z nimi wojska, które napadły na jego terytorium. Armia Czerwona wyzwoliła liczne kraje europejskie spod okupacji niemieckiej. Ponad 20 milionów obywateli ZSRR oddało życie w obronie socjalistycznej ojczyzny, podczas gdy 10 milionów pozostało kalekami do końca życia. Rozmiar zniszczeń materialnych na terytorium ZSRR na skutek wojny był przeogromny.

Zwycięstwo Armii Czerwonej znacznie przyśpieszyło wyzwolenie narodów oraz rozwój ruchów antyfaszystowskich, kierowanych przez partie komunistyczne. W wielu krajach Europy Środkowej i Wschodniej walka z faszyzmem, przy decydującym wsparciu Armii Czerwonej, doprowadziła do upadku władz burżuazyjnych.

System socjalistyczny stał się historycznym wzorem międzynarodowej solidarności ludzi walczących z wyzyskiem, wrogą okupacją i imperialistyczną interwencją. W sposób decydujący przyczynił się do upadku systemu kolonialnego i ograniczenia wielu zbrojnych konfrontacji i konfliktów.

Osiągnięcia robotników w krajach socjalistycznych były punktem odniesienia przez wiele dziesiątków lat, wywierając znaczący wpływ na zdobycze klasy robotniczej i ruchów obywatelskich w krajach kapitalistycznych. Międzynarodowa równowaga sił po II Wojnie Światowej zmusiła kraje kapitalistyczne, do pewnego stopnia, do odwrotu mającego na celu zatrzymanie rewolucyjnych dążeń, poprzez wytworzenie warunków koniecznych do asymilacji ruchu robotniczego.

Zniesienie kapitalistycznych stosunków produkcji uwolniło ludzi od przymusu pracy najemnej i otworzyło drogę produkcji i rozwoju nauk, których celem było zaspokojenie potrzeb ludzkich. W ten sposób każdy miał zagwarantowane prawo do pracy, do bezpłatnego publicznego szkolnictwa i opieki zdrowotnej, dostęp do tanich usług państwowych; mieszkań, dóbr intelektualnych i kulturowych.

W 1913 chłopi, robotnicy przemysłowi i inni pracownicy w Imperium Rosyjskim posiadali łącznie 53% dochodu narodowego. 47% było w rękach klas wyzyskujących. To prawie połowa. Po Wielkiej Rewolucji Socjalistycznej udział w dochodzie nie pochodzącym z pracy gwałtownie spadł. Jednakże w 1927-28 klasy wyzyskujące przywłaszczały sobie w dalszym ciągu 8.1% dochodu narodowego. W połowie lat 30. cały dochód narodowy należał już do ludu.

Całkowite wykorzenienie straszliwego dziedzictwa analfabetyzmu, w połączeniu ze wzrostem poziomu wykształcenia ogólnego i zawodowego oraz zlikwidowanie bezrobocia liczą się łącznie do unikatowego dorobku socjalizmu. W ZSRR, zgodnie ze spisem z 1970, 3⁄4 ludności pracującej miast i 50% robotników z terenów wiejskich posiadało średnie lub wyższe wykształcenie.

W ciągu 24 lat ZSRR, przed nazistowską napaścią, dokonywał ważnych przeobrażeń dla rozwoju przemysłu i gospodarki, dążąc do przezwyciężenia zacofania, jakie odziedziczył po kapitalizmie.

Rewolucja kulturalna, nieodłączny element budowy socjalizmu, umożliwiła ludziom pracy swobodny dostęp do dorobku kultury ludzkiej.

W ZSRR w 1975 prawo gwarantowało maksymalnie 41 godzin pracy w ciągu tygodnia. Był to jeden z najkrótszych tygodni pracy na całym świecie. Wszystkim zatrudnionym gwarantowano dni wolne od pracy oraz płatne urlopy.

Rozszerzone zostało pojęcie i zakres wolnego czasu. Wolny czas przestał być czasem na reprodukcję siły roboczej, która musiała być wystarczająco żywotna i wydajna dla kapitalistycznej eksploatacji. Robotnikom dano możliwość wykorzystania wolnego czasu na rozwój, edukację i kulturę oraz na uczestnictwo we władzach robotniczych i społecznym kierowaniu produkcją.

Bezpieczeństwo socjalne ludzi pracy było najważniejszym priorytetem krajów socjalistycznych.

Istniał obszerny system rent i emerytur, gdzie istotnym osiągnięciem było obniżenie wieku emerytalnego do 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn. Finansowanie systemów emerytalnych było prowadzone przez państwowe fundusze emerytalne, które gromadziły środki pochodzące ze składek przedsiębiorstw i fundacji. Podobne rozwiązania dominowały w pozostałych europejskich krajach socjalistycznych.

Władza socjalistyczna wzniosła fundamenty pod wprowadzenie równego statusu kobiet i mężczyzn, przezwyciężając znaczne, istniejące obiektywnie trudności. Socjalizm zapewnił w praktyce społeczny charakter macierzyństwa i wychowania oraz ustanowił równe prawa dla kobiet i mężczyzn w dziedzinie ekonomii, polityki i kultury. Nie znaczy to oczywiście, że nierówności, które nawarstwiły się na przestrzeni dziejów, mogły być zniesione natychmiastowo.

Dyktatura proletariatu, rewolucyjna władza robotnicza; państwo które reprezentowało interesy większości wyzyskiwanych ludzi a nie mniejszości wyzyskującej, było wyższą formą demokracji. Po raz pierwszy w historii jednostka produkcyjna stała się jądrem systemu politycznego. Przedstawiciele ludzi pracy uczestniczyli we władzach i administracji, mieli możliwość wyboru i odwołania swoich reprezentantów do wyższych szczebli władzy państwowej. Władza robotnicza zdemarginalizowała masy i organizacje masowe, umożliwiając ich rozwój w formie związków zawodowych, kulturalnych i edukacyjnych organizacji, w których zrzeszona była większość społeczeństwa.

Propaganda burżuazyjna i oportunistyczna, mówiąc o braku wolności i o antydemokratycznych reżimach, wypacza sens tych słów. Pojęciom "wolności" i "demokracji" nadaje swoje własne, burżuazyjne znaczenie. Demokracja utożsamiana jest z parlamentaryzmem burżuazyjnym. Wolność - z burżuazyjnym indywidualizmem i prywatną własnością kapitalistyczną. Prawdziwą istotą wolności i demokracji w systemie kapitalistycznym jest niewolnictwo przymusowej pracy najemnej oraz dyktatura kapitału w społeczeństwie ogólnie, a w szczególności w kapitalistycznych zakładach pracy. Nasz krytyczny stosunek do robotniczej i ludowej kontroli oraz zarządzania, nie ma nic wspólnego z burżuazyjną i oportunistyczną krytyką demokracji w ZSRR.

Rewolucja Październikowa zapoczątkowała proces wprowadzania równości pomiędzy narodami w ramach wielkiego, wielonarodowego kraju oraz dostarczyła rozwiązania kwestii narodowych: poprzez zaprzestanie represji o podłożu narodowościowym we wszelkich możliwych formach. Proces ten został jednak osłabiony w trakcie likwidowania stosunków komunistycznych. Ostatecznie został zatrzymany wraz z rozwojem kontrrewolucji w latach 80.

Kraje socjalistyczne dołożyły szczególnych starań w celu stworzenia form współpracy i stosunków ekonomicznych opartych na zasadzie proletariackiego internacjonalizmu. Wraz z powstaniem Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) w 1949 podjęto wysiłek budowy nowych, niespotykanych nigdzie wcześniej form stosunków międzynarodowych, które opierały się na zasadach równości, obustronnych korzyści oraz wzajemnej pomocy pomiędzy krajami znajdującymi się na etapie budowy socjalizmu. Jedynymi tematami wymagającymi dalszych wyjaśnień są kwestie stosunków wzajemnych pomiędzy krajami RWPG oraz umów gospodarczych pomiędzy tymi państwami a krajami kapitalistycznymi, zwłaszcza w okresie odstępowania od planów budowy socjalizmu.

Niekwestionowane osiągnięcia krajów socjalistycznych, zarówno w porównaniu z ich punktem wyjścia, jak i z warunkami życia ludzi pracy w świecie kapitalistycznym udowadniają, iż socjalizm kryje w sobie wielki wewnętrzny potencjał: do głębokiej i stałej poprawy życia ludzkości oraz rozwoju osobowości człowieka.

Etapy rozwoju socjalizmu w państwach robotniczych różniły się od siebie, w zależności od stopnia rozwoju kraju kapitalistycznego w momencie przejęcia władzy. Fakt ten musi być brany pod uwagę w trakcie wyciągania wniosków i porównywania.

Niemniej jednak najważniejszą rzeczą jest wielki skok historyczny, zapoczątkowany i osiągnięty dzięki Rewolucji Październikowej w Rosji, który napędził postęp ludzkości, jako głównej siły wytwórczej: jej naukowe i technologiczne osiągnięcia a także poprawę i rozwój warunków życia, wykształcenia oraz kultury.

Nowością historyczną stał się postęp obejmujący całe ludzkie masy. Dla kontrastu, rozwojowi kapitalizmu towarzyszył wyzysk i niesprawiedliwość społeczna; spustoszenie i wytępienie autochtonicznej ludności Australii, rdzennych mieszkańców Ameryk,
niewolnictwo na ogromną skalę w USA utrzymujące się przez kilkaset lat, wyzysk kolonialny, anarchia gospodarcza nieuchronnie sprowadzająca niszczące kryzysy ekonomiczne, imperialistyczne wojny, pracę niewolniczą dzieci i wiele wiele więcej...

Dorobek i wyższość systemu socjalistycznego w ZSRR powinna być oceniana z uwzględnieniem imperializmu i jego "strategii okrążenia", którą charakteryzowała przemoc i zniszczenie jak i ciągłe stawianie przeszkód oraz zastraszanie. Strategia imperializmu wobec ZSRR przyjmowała wielorakie formy podczas różnych etapów przez które przechodziła rewolucyjna władza robotnicza: 1918 i 1941 - bezpośredni, zbrojny atak imperializmu na Związek Radziecki, 1946 - ogłoszenie "Zimnej Wojny" - utrzymywanie zróżnicowanych stosunków dyplomatycznych z różnymi krajami Europy Środkowej i Wschodniej.

Fakty te nie wykluczają konieczności zbadania warunków wewnętrznych, stosunków ekonomiczno-politycznych, wraz z uwzględnieniem roli czynników subiektywnych, w rozwoju oraz nadrzędności nowych stosunków społecznych.


Tezy KC Komunistycznej Partii Grecji na XVIII Zjazd, rok 2008/09