Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa

Była to pierwsza zwycięska rewolucja proletariacka. Spowodowała zasadniczy zwrot w dziejach całej ludzkości, zwrot od starego, kapitalistycznego świata, do świata nowego - socjalistycznego. Rewolucja Październikowa po raz pierwszy w dziejach obaliła władzę wyzyskiwaczy, wprowadziła dyktaturę proletariatu na terytorium olbrzymiego kraju, tworząc tym samym niezbędne warunki zwycięstwa nowego, socjalistycznego ustroju. Rewolucja ta różni się w sposób zasadniczy od wszystkich dawnych rewolucji, albowiem doprowadziła ona nie do zastąpienia jednej formy wyzysku inną formą wyzysku, lecz do likwidacji wszelkiego wyzysku.

Rewolucja Październikowa ma wielkie znaczenie międzynarodowe. Obalając władzę burżuazji w Rosji, przerwała front światowego imperializmu i zapoczątkowała epokę rewolucji proletariackich. Podważyła panowanie imperializmu w koloniach i krajach zależnych zapoczątkowując erę rewolucji wyzwoleńczych w tych krajach. Osłabiając potęgę imperializmu w jego ośrodkach (metropoliach) i podważając jego panowanie na zapleczu (w koloniach) Rewolucja Październikowa postawiła w ten sposób pod znakiem zapytania samo istnienie kapitalizmu światowego. Rewolucja Październikowa jest rewolucją nie tylko w dziedzinie stosunków ekonomicznych i społeczno-politycznych. Stanowi ona zarazem rewolucję w ideologii klasy robotniczej, znamionującą zwycięstwo leninizmu nad socjaldemokratyzmem w światowym ruchu robotniczym.

Rewolucja Październikowa przygotowana została i dokonana pod kierownictwem Partii Komunistycznej i jej wodza W. I. Lenina. Partia uzbrojona była w potężny ideologiczny oręż w walce o socjalizm - w leninowską teorię rewolucji socjalistycznej. W pracach "O haśle Stanów Zjednoczonych Europy", "Program wojenny rewolucji proletariackiej" W. I . Lenin uzasadnił teorię możliwości zwycięstwa socjalizmu początkowo w jednym, z osobna wziętym kraju kapitalistycznym. Uzbrojona w tę teorię Partia Komunistyczna śmiało i zdecydowanie poprowadziła masy do szturmu na kapitalizm.

Po obaleniu carskiego samowładztwa w lutym 1917 r. mieńszewicy i eserowcy, którzy zagarnęli większość mandatów w Radach, oddali władzę burżuazji, ta zaś utworzyła kontrrewolucyjny Rząd Tymczasowy. Działalność tego rządu, popieranego przez partie ugodowe, miała na celu zahamowanie rewolucji, likwidację zdobyczy ludu, kontynuowanie wojny imperialistycznej. Obok Rządu Tymczasowego istniała druga władza - Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich jako organ rewolucyjno-demokratycznej dyktatury klasy robotniczej i chłopstwa. Powstała dwuwładza, która długo istnieć nie mogła. Mieńszewicy i eserowcy, którzy w oszukańczy sposób zagarnęli kierownictwo w Radach, uprawiali politykę przekształcania Rad w dodatek do burżuazyjno-obszarniczego Rządu Tymczasowego.

Partia Komunistyczna rozpoczęła intensywną pracę wyjaśniającą wśród mas ludu pracującego; celem tej pracy było zdemaskowanie kontrrewolucyjnej istoty Rządu Tymczasowego i polityki ugodowych partii mieńszewików i eserowców. Zdradzieckiej polityce ugodowców przeciwstawili bolszewicy swój plan walki o przejście od rewolucji burżuazyjno-demokratycznej do rewolucji socjalistycznej. Plan ten przedstawiony został przez W. I. Lenina w Tezach Kwietniowych i przyjęty jako linia generalna partii.

Podstawowe hasło partii brzmiało: "Cała władza w ręce Rad!". Bolszewicy wysunęli to hasło jako hasło pokojowego przejścia władzy w ręce Rad. Agitacja bolszewików natrafiła na podatny grunt i miała wielkie powodzenie, a kontrrewolucyjna polityka Rządu Tymczasowego doprowadziła do antyrządowych demonstracji - kwietniowej i lipcowej. Po zbrojnej demonstracji lipcowej dwuwładza skończyła się, mieńszewicy i eserowcy stanęli otwarcie po stronie kontrrewolucji, cała władza przeszła do rąk burżuazyjnego Rządu Tymczasowego. Zakończył się pokojowy okres rewolucji, na porządku dziennym stanęła kwestia powstania zbrojnego. Ponieważ Rady kierowane wciąż jeszcze przez mieńszewików i eserowców stoczyły się do obozu burżuazji, partia zrezygnowała chwilowo z hasła "Cała władza w ręce Rad!" Jednakże chwilowa rezygnacja z tego hasła nie oznaczała bynajmniej rezygnacji z Rad w ogóle jako organów rewolucyjnej walki i władzy. Partia bolszewicka zeszła do podziemia i zaczęła przygotowywać się do powstania zbrojnego, ażeby siłą oręża obalić władzę burżuazji i wprowadzić Władzę Radziecką. Kurs na powstanie zbrojne proklamowany został na VI Zjeździe SDPRR(b), który obradował nielegalnie w Piotrogrodzie od 26.07 do 3.08.1917 r.

Gdy robotnicy i rewolucyjni żołnierze pod kierownictwem bolszewików zdławili kontrrewolucyjny bunt Korniłowa, proletariackie i żołnierskie masy przekonały się ostatecznie, że Partia Komunistyczna jest jedyną partią, która broni ich interesów, że może ona sparaliżować wszelkie knowania kontrrewolucji. Ta okoliczność stworzyła grunt pod bolszewizację Rad. Partia znów wysunęła hasło "Cała władza w ręce Rad!". Ale teraz było to hasło powstania zbrojnego, którego przesłanki już dojrzały. W połowie września W. I. Lenin, biorąc pod uwagę wzrost wpływów bolszewików w masach i bolszewizację Rad, uznał powstanie zbrojne za sprawę w pełni dojrzałą. Swój punkt widzenia wyłożył w listach-dyrektywach skierowanych do KC: "Bolszewicy powinni wziąć władzę" i "Marksizm a powstanie". Po otrzymaniu listów Lenina KC Partii Komunistycznej wkroczył na drogę praktycznych przygotowań do powstania. 7.10 W. I. Lenin przyjechał nielegalnie do Piotrogrodu, ażeby objąć bezpośrednie kierownictwo powstania zbrojnego. 10.10 odbyło się historyczne posiedzenie KC partii, na którym przyjęto leninowską rezolucję w sprawie powstania zbrojnego. Przeciw tej rezolucji głosowali na posiedzeniu KC zdrajcy Zinowjew i Kamieniew.

12.10 zgodnie ze wskazaniem KC partii utworzony został przy Radzie Piotrogrodzkiej Komitet Wojskowo-Rewolucyjny pod kierownictwem Lenina, Stalina, Swierdłowa, Dzierżyńskiego i Mołotowa. Komitet przekształcił się w legalny sztab powstania. 16.10 na rozszerzonym posiedzeniu KC powołano do kierowania powstaniem Ośrodek Partyjny z J. W. Stalinem na czele. Na posiedzeniu KC kapitulanci Zinowjew i Kamieniew znów wystąpili przeciw powstaniu. Gdy otrzymali odprawę, poważyli się wystąpić otwarcie przeciw partii zdradzając wrogom decyzję KC w sprawie powstania.

Ostrzeżony przez zdrajców Rząd Tymczasowy zmobilizował oddziały wojskowe chcąc uprzedzić wystąpienie proletariatu. Rankiem 24.10 rząd wydał rozkaz zamknięcia centralnego organu bolszewików - gazety "Raboczij Put". Pod gmach jej drukarni i redakcji rząd wysłał samochody pancerne. Czerwonogwardziści i rewolucyjni żołnierze odparli pojazdy, a o godzinie 11 rano ukazała się gazeta z wezwaniem do obalenia Rządu Tymczasowego. Powstanie w Piotrogrodzie rozpoczęło się. 24.10 w nocy przybył do Smolnego (siedziba KC bolszewików) W. I. Lenin, obejmując bezpośrednie kierownictwo powstania. 25.10 Gwardia Czerwona i rewolucyjne wojska zajęły dworce, pocztę, telegraf, ministerstwa, Bank Państwa i inne najważniejsze punkty stolicy.

Wieczorem 25.10 (7.11 wg kalendarza gregoriańskiego) 1917 roku otwarty został w Smolnym II Ogólnorosyjski Zjazd Rad, który proklamował przejście władzy w ręce Rad. Zjazd uchwalił historyczne dekrety (dekret o pokoju i dekret o ziemi) oraz powołał pierwszy Rząd Radziecki (Radę Komisarzy Ludowych). Przewodniczącym Rady Komisarzy Ludowych wybrany został W. I. Lenin. W nocy 25.10 (7.11) zdobyto Pałac Zimowy i aresztowano obradujących tam ministrów Rządu Tymczasowego.

Po zwycięstwie w Piotrogrodzie, Władza Radziecka wprowadzona została w Moskwie i innych miastach. W okresie od października 1917 r. do stycznia-lutego 1918 r. rewolucja ogarnęła cały kraj.

Rewolucja Październikowa zdruzgotała starą machinę państwową, zniszczyła do samych podstaw aparat państwowy klas wyzyskiwaczy i stworzyła na jego miejsce państwo nowego typu - Władzę Radziecką, jako formę dyktatury proletariatu. Zlikwidowała ona prywatną własność podstawowych środków produkcji. Ziemia, fabryki i inne zakłady przemysłowe, koleje żelazne, banki, transport morski i rzeczny stały się własnością ogólnonarodową. Chłopi otrzymali bez odszkodowania, bez wszelkiego wykupu, ponad 150 mln dziesięcin nowych gruntów, uwolnieni zostali od olbrzymich czynszów dzierżawnych, płaconych co roku obszarnikom, i od wydatków na zakup ziemi. Rewolucja Październikowa zlikwidowała ucisk narodowy we wszystkich jego postaciach, dając narodom prawo do samookreślenia aż do oderwania się i utworzenia samodzielnych państw. Rewolucja Październikowa - to pierwsza w dziejach rewolucja, która dała ludowi nie tylko wolność, lecz także dobra materialne oraz możliwość dostatniego i kulturalnego życia.

Zwycięstwo rewolucji socjalistycznej w Rosji, zorganizowane przez Partię Komunistyczną i zapewnione przez jej mądre kierownictwo, było ułatwione dzięki zaistnieniu szeregu okoliczności. Rewolucja Październikowa miała przed sobą stosunkowo słabego wroga w postaci burżuazji rosyjskiej, ekonomicznie nie okrzepłej, źle zorganizowanej i politycznie mało doświadczonej. Burżuazji, która po dojściu do władzy kontynuowała politykę caratu. Jeśli zaś chodzi o mieńszewików i eserowców, to ci zdemaskowali się całkowicie jako agenci burżuazji imperialistycznej. Na czele Rewolucji Październikowej stała taka rewolucyjna klasa jak klasa robotnicza Rosji, zahartowana w walkach, ciesząca się autorytetem wodza ludu w walce o pokój, o ziemię, o wolność, o socjalizm. Klasa robotnicza Rosji miała tak poważnego sojusznika w rewolucji, jak biedota wiejska, stanowiąca olbrzymią większość ludności chłopskiej w kraju. Istnienie tego sojuszu zadecydowało też o postawie średniaków, którzy przed powstaniem październikowym przechylili się na stronę rewolucji przyłączając się do biedoty wiejskiej. Na czele klasy robotniczej stała tak doświadczona w walkach politycznych partia, jak Partia Komunistyczna, która umiała połączyć w jeden wspólny rewolucyjny nurt tak różne ruchy rewolucyjne, jak ruch ogólnodemokratyczny na rzecz pokoju, ruch chłopsko-demokratyczny na rzecz zdobycia ziem obszarniczych, ruch narodowo-wyzwoleńczy uciskanych narodów na rzecz równouprawnienia narodowego i socjalistyczny ruch proletariacki na rzecz wprowadzenia dyktatury proletariatu. Rewolucja Październikowa rozpoczęła się w toku wojny imperialistycznej, gdy główne państwa burżuazyjne zajęte wojną i osłabiające się wzajemnie nie mogły wystąpić czynnie przeciw Rewolucji Październikowej.

Zwycięstwo rewolucji socjalistycznej w Rosji stało się możliwe dlatego, że w łonie starego społeczeństwa dojrzały niezbędne obiektywne przesłanki. Ekonomiczne prawo koniecznej zgodności stosunków produkcji z charakterem sił wytwórczych wymagało stanowczo usunięcia starych, burżuazyjnych stosunków produkcji i zastąpienia ich stosunkami nowymi, socjalistycznymi. Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego z powodzeniem wykorzystała obiektywne prawa rozwoju społecznego i zdołała zapewnić zwycięstwo rewolucji socjalistycznej.

Rewolucja Październikowa uratowała Rosję przed jarzmem imperialistów anglo-amerykańskich i innych, stworzyła warunki do przeobrażenia zacofanej Rosji w potężne socjalistyczne mocarstwo przemysłowo-kołchozowe.

Rewolucja Październikowa uczyniła z Rosji pierwsze ognisko socjalizmu, ojczyznę mas pracujących całego świata. Dzięki niej rosyjska klasa robotnicza utrwaliła swoją rolę awangardy mas pracujących wszystkich krajów w walce o obalenie kapitalizmu, o socjalizm. "Mamy prawo szczycić się - pisał W. I. Lenin - i uważać się za szczęśliwych, że nam pierwszym przypadło w udziale powalić w jednym zakątku kuli ziemskiej tę dziką bestię, kapitalizm, która zalała ziemię krwią, doprowadziła ludzkość do głodu i zdziczenia i która zginie niechybnie i szybko bez względu na to, jak potwornie bestialskie byłyby przejawy jej przedśmiertnej furii" (t. 27, str. 523).

Wielka Październikowa Rewolucja Socjalistyczna wywarła olbrzymi rewolucjonizujący wpływ na cały bieg dziejów świata. Związek Radziecki stanął na czele potężnego obozu pokoju, demokracji i socjalizmu. W krajach demokracji ludowej odnosiło sukcesy budownictwo socjalistyczne. Wielka rewolucja ludowa zwyciężyła w Chinach. Obecny rozwój postępowej ludzkości przebiega pod wzrastającym coraz bardziej wpływem idei Wielkiej Październikowej Rewolucji Socjalistycznej i zwycięskiego socjalizmu w ZSRR.


M. Rozental, P. Judin, "Krótki słownik filozoficzny", Warszawa 1955, str. 712-717