26.11.1855 – Umiera Adam Mickiewicz

Adam Mickiewicz to największy nasz poeta narodowy, wielki budziciel ducha narodowego w okresie niewoli, rewolucyjny demokrata swoich czasów.

Urodził się w 1798 roku w Zaosiu w ziemi nowogródzkiej. W kręgu wileńskich przyjaciół, Filaretów i Filomatów, rozbłysł jego wspaniały talent potężnymi strofami „Ody do młodości”. Z natchnień ludowych, w których młody romantyk szukał odnowicielskiej siły poezji, zrodziły się piękne „Ballady i romanse”, a także wielki poemat miłości i bólu – „Dziady”, część druga. W czasie zsyłki do Rosji Mickiewicz zawarł przyjaźń z Puszkinem i najszlachetniejszą rosyjską młodzieżą rewolucyjną. Powstał tam „Konrad Wallenrod” oraz cykl słynnych „Sonetów krymskich”, owoc podróży na Krym, a w wiele lat później jako nieprzemijające wspomnienie tamtych czasów wiersz „Do przyjaciół Moskali”. Po wspaniałej trzeciej części „Dziadów” powstałej w Dreźnie pod wpływem klęski powstania listopadowego, Mickiewicz tworzy w Paryżu wielki epicki poemat pt. "Pan Tadeusz". "Historię szlachecką", która jest jak "kamień grobowy, położony ręką geniusza na starej Polsce naszej" (Worcell).

Po napisaniu „Pana Tadeusza” zamilkł Mickiewicz jako poeta. W działaniu zaczął szukać urzeczywistnienia tych ideałów, które głosił przedtem w swych utworach. Sprawa wolności narodu polskiego związana była dla niego z dolą wszystkich ludów. To przekonanie zawiodło Mickiewicza do mglistego jeszcze, utopijnego socjalizmu, którego poglądy głosił następnie na łamach założonego przez siebie dziennika francuskiego – rewolucyjnej "Trybuny Ludów". Gdy wybuchła wojna krymska, odezwał się znowu Mickiewicz-rewolucjonista. Udał się do Konstantynopola, gdzie formował legion polski w nadziei, że klęska Rosji w tej wojnie będzie drogą do wyzwolenia własnej ojczyzny. Zmarł tam 26 listopada 1855 roku.

Adam Mickiewicz jest twórcą nowoczesnej polskiej poezji, na której wiele pokoleń kształciło swój patriotyzm, uczyło się wiary w siły narodu, w urzeczywistnienie dążeń uciśnionego ludu. Swego czasu, w Polsce Ludowej nie tylko ziściło się marzenie poety, aby jego księgi zbłądziły pod strzechy, ale również wielkie ideały Mickiewicza stały się rzeczywistością. Prezydent Bolesław Bierut pisał wtedy: "Dlatego nigdy silniej jak dziś nie przemawiały do serca Jego przepojone niezrównanym żarem uczucia patriotyczne, w których sprawy narodowe zawsze wiązały się nierozerwalnie z wielkimi dążeniami społecznymi i ogólnoludzkimi".