22.04.1870 – Urodził się Włodzimierz Lenin

Włodzimierz Iljicz Lenin - genialny teoretyk i wódz proletariatu światowego oraz całej pracującej ludzkości, twórca marksizmu epoki imperializmu i rewolucji proletariackich, założyciel partii komunistów rosyjskich i pierwszego na świecie państwa socjalistycznego - urodził się 10 (22) kwietnia 1870 r. w Symbirsku (późniejszy Uljanowsk). Ojciec jego, Ilja Nikołajewicz Uljanow, był inspektorem szkół ludowych w guberni symbirskiej. Starszy brat Włodzimierza Iljicza, Aleksander Iljicz, został w 1887 r. stracony za udział w zamachu na cara Aleksandra III. W roku 1887 Lenin ukończył gimnazjum i wstąpił na wydział prawny Uniwersytetu Kazańskiego, wkrótce jednak został aresztowany za aktywny udział w rewolucyjnym ruchu studentów, wydalony z uniwersytetu i zesłany do wsi Kokuszkino w guberni kazańskiej. Lenin przebywał tam do jesieni 1888 r., po czym uzyskał zezwolenie na powrót do Kazania, gdzie spędził całą zimę 1888-89 r. W tym czasie W. I. Lenin studiował „Kapitał” Marksa i wstąpił do kółka marksistowskiego. Od jesieni 1889 r. Lenin mieszkał w Samarze. Studiował tam dzieła Marksa i Engelsa przygotowując się równocześnie do egzaminów, które miał złożyć, aby ukończyć wydział prawny jako ekstern; egzaminy te zdał świetnie wiosną i jesienią 1891 r. na Uniwersytecie Petersburskim. W Samarze Lenin zorganizował pierwsze kółko marksistowskie. Już wówczas Lenin zdumiewał wszystkich swą głęboką znajomością marksizmu.

31 sierpnia 1893 r. Lenin przyjechał do Petersburga, gdzie stał się powszechnie uznanym przywódcą petersburskich marksistów i cieszył się gorącą miłością przodujących robotników, z którymi prowadził zajęcia w kółkach. Wiosną i latem 1894 r. Lenin pisze swoją pierwszą dużą pracę – prawdziwy manifest komunistów rosyjskich - „Co to są <<przyjaciele ludu>> i jak oni wojują przeciwko socjaldemokratom?”. W pracy tej Lenin „zdemaskował do reszty prawdziwe oblicze narodników jako fałszywych <<przyjaciół ludu>>, którzy faktycznie występują przeciwko ludowi... Lenin wskazał słuszną drogę walki klasy robotniczej, określił jej rolę jako przodującej rewolucyjnej siły społeczeństwa, określił rolę chłopstwa jako sojusznika klasy robotniczej” (Historia WKP(b). Krótki kurs). W roku 1895 Lenin zjednoczył w Petersburgu marksistowskie kółka robotnicze w jeden „Związek Walki o Wyzwolenie Klasy Robotniczej”, który był pierwszym poważnym zalążkiem rewolucyjnej partii proletariackiej w Rosji.

W grudniu 1895 r. Lenin został aresztowany i osadzony w więzieniu, skąd nadal kierował „Związkiem Walki”. W roku 1897 został zesłany na Syberię do wsi Szuszenskoje w okręgu minusińskim guberni jenisejskiej. Tam napisał programową broszurę „Zadania socjaldemokratów rosyjskich” i ukończył rozpoczętą w więzieniu pracę naukową „Rozwój kapitalizmu w Rosji” (książka ta ukazała się w roku 1899). Na początku 1900 r. Lenin powrócił z zesłania i jesienią tegoż roku wyjechał za granicę, gdzie założył pierwszą ogólnorosyjską gazetę polityczną rewolucyjnych marksistów - „Iskrę”. Leninowska „Iskra” dokonała olbrzymiej pracy w dziedzinie ideologicznego rozgromienia „ekonomizmu” - głównego przeciwnika stojącego na drodze do zorganizowania samodzielnej partii politycznej proletariatu, do stworzenia z izolowanych grup i kółek jednej socjaldemokratycznej partii robotniczej Rosji. Przy czynnym udziale Lenina zostaje opracowany i przyjęty na II Zjeździe SDPRR rewolucyjny program partii marksistowskiej. Wbrew oportunistom po raz pierwszy do programu partii socjaldemokratycznej wniesiono postulaty rewolucji socjalistycznej i dyktatury proletariatu.

W marcu 1902 r. ukazała się książka Lenina „Co robić?”, która rozgromiła ideologicznie „ekonomizm”, jego reakcyjną „teorię” korzenia się przed żywiołowością i założyła ideologiczne fundamenty partii marksistowskiej. W pracy tej W. I. Lenin zdemaskował międzynarodowy oportunizm. Na odbytym w lipcu 1903 r. II Zjeździe SDPRR Lenin w walce z oportunistami zapewnił zwycięstwo rewolucyjnemu marksizmowi, skupił wokół siebie rewolucyjnych marksistów. Na II Zjeździe uwieńczona została sukcesem tytaniczna walka Lenina o stworzenie prawdziwie rewolucyjnej partii proletariackiej w Rosji. W walce z mieńszewikami podczas zjazdu i po zjeździe Lenin opracowywał organizacyjne podstaw Partii Komunistycznej – partii nowego typu, zasadniczo różniącej się od reformistycznych partii II Międzynarodówki. Dla stworzenia organizacyjnych podstaw bolszewizmu wyjątkowe znaczenie miała książka Lenina „Krok naprzód, dwa kroki wstecz”, która ukazała się w maju 1904 r. Lenin po raz pierwszy w historii marksizmu opracował w niej naukę o partii jako kierowniczej organizacji proletariatu w jego walce o dyktaturę proletariatu, zdemaskował oportunizm i dezorganizatorską pracę nowej, mieńszewickiej „Iskry”.

W przeddzień rewolucji lat 1905-1907 Lenin w walce przeciwko dezorganizatorom – mieńszewikom (P. Akselrod, Martow, Trocki i in.) założył bolszewicki organ prasowy – gazetę „Wpieriod” [„Naprzód”]. Lenin przygotowywał partię do kierowania nadciągającą rewolucją. W początkach listopada 1905 r. Lenin powrócił z emigracji do Rosji, by bezpośrednio kierować rewolucją. Rozwinął on walkę przeciw kadetom, eserowcom, mieńszewikom, trockistom, którzy hamowali rozwój rewolucji, wzywał do powstania zbrojnego i wywalczenia rewolucyjno-demokratycznej dyktatury proletariatu i chłopstwa, kierował całą rewolucyjną walką klasy robotniczej. W epokowej książce „Dwie taktyki socjaldemokracji w rewolucji demokratycznej”, która ukazała się w lipcu 1905 r., Lenin założył podwaliny rewolucyjnej taktyki Partii Komunistycznej i dał nowe ujęcie zagadnienia stosunku między rewolucją burżuazyjną a socjalistyczną, opracował zagadnienie hegemonii proletariatu w rewolucji burżuazyjno-demokratycznej, zagadnienie przerastania rewolucji burżuazyjno-demokratycznej w socjalistyczną. Lenin stworzył nową teorię rewolucji socjalistycznej, urzeczywistnianej nie przez izolowany proletariat przeciwko całej burżuazji, lecz przez proletariat-hegemona mającego sojuszników w postaci półproletariackich elementów ludności, w postaci milionowych mas pracujących i wyzyskiwanych. Teoria Lenina nie wysnuwała jeszcze wówczas bezpośredniego wniosku o możliwości zwycięstwa socjalizmu w jednym, z osobna wziętym kraju kapitalistycznym. Ale zawierała wszystkie podstawowe elementy, potrzebne do wysnucia takiego wniosku. Wniosek ten Lenin wysnuł w toku pierwszej wojny światowej.

Po klęsce rewolucji Lenin znów musiał emigrować (w grudniu 1907 r.). W latach reakcji Lenin jednoczył siły bolszewików w walce przeciwko likwidatorom, otzowistom, trockistom; wszechstronnie przygotowywał partię nowego typu – partię marksistowską, rewolucyjną. Olbrzymie znaczenie dla teoretycznego przygotowania takiej partii miało dzieło Lenina „Materializm a empiriokrytycyzm”, które ukazało się w roku 1909. W książce tej Lenin walcząc z reakcyjnym idealizmem subiektywnym Bogdanowa i spółki, obronił teoretyczne podstawy partii marksistowskiej – materializm dialektyczny i historyczny. W pracy tej Lenin rozwinął filozofię marksistowską dając materialistyczne uogólnienie wszystkich nowych i istotnych zdobyczy nauki, a zwłaszcza przyrodoznawstwa, osiągniętych w ciągu całego okresu dziejowego po śmierci Engelsa.

W wyniku długoletniej pracy Lenina nad stworzeniem partii marksistowskiej nowego typu, na Konferencji Praskiej w 1912 roku wyrzucono z SDPRR mieńszewików-likwidatorów i założono podwaliny ostatecznego uformowania się bolszewików w samodzielną partię. Z inicjatywy robotników petersburskich założony zostaje w 1912 r. legalny dziennik bolszewicki „Prawda”. Lenin, który przebywał w owym czasie w Paryżu, przyjechał do Krakowa, bliżej Rosji, by móc bezpośrednio kierować rewolucyjną działalnością partii. Gdy wybuchła wojna imperialistyczna, Lenin został aresztowany przez policję austriacką. Po zwolnieniu udał się do Szwajcarii. W okresie wojny imperialistycznej Lenin opracował teorię i praktykę Partii Komunistycznej w kwestiach wojny, pokoju i rewolucji. W 1916 r. W. I. Lenin napisał znakomitą pracę „Imperializm jako najwyższe stadium kapitalizmu”, w której ujawnił grabieżczy, imperialistyczny charakter wojny, uzasadnił odkryte przez siebie prawo nierównomiernego rozwoju kapitalizmu w stadium imperializmu, wykazał, że imperializm – to kapitalizm gnijący i umierający, przeddzień rewolucji socjalistycznej. Opierając się na swej teorii imperializmu Lenin w szeregu prac („O haśle Stanów Zjednoczonych Europy” - r. 1915, „Program wojenny rewolucji proletariackiej” - r. 1916) teoretycznie uzasadnił możliwość zwycięstwa socjalizmu początkowo w jednym, z osobna wziętym kraju lub w kilku krajach i niemożliwość jego równoczesnego zwycięstwa we wszystkich krajach lub w większości krajów kapitalistycznych. Lenin wzywał do przekształcenia wojny imperialistycznej w wojnę domową, wysunął hasło klęski „własnych” rządów w wojnie. Zdemaskował i napiętnował on odszczepieństwo przywódców II Międzynarodówki, którzy zdradzili klasę robotniczą, stanęli na stanowisku „obrony ojczyzny”, tj. dyktatury burżuazji. Lenin demaskował zdrajców z obozu centrystowskiego, zamaskowanych socjalszowinistów: Kautskiego i Trockiego. W okresie wojny Lenin usilnie pracował nad dalszym rozwinięciem filozoficzno-teoretycznych podstaw marksizmu. Jego pochodzące z tego okresu notatki filozoficzne, konspekty, fragmenty, stanowią bezcenny wkład do filozofii marksistowskiej. Notatki te zawarte są w zbiorze „Zeszyty filozoficzne”.

Po obaleniu caratu w lutym 1917 r. W. I. Lenin powrócił z emigracji do Rosji. 3 (16) kwietnia Lenin przyjechał do Piotrogrodu. Przyjazd Lenina miał olbrzymie znaczenie dla partii, dla rewolucji. Słynne „Tezy kwietniowe”, które Lenin ogłosił 4 (17) kwietnia 1917 r., zawierały genialny plan walki o przejście od rewolucji burżuazyjno-demokratycznej do socjalistycznej pod hasłem: „Cała władza w ręce Rad!”. Po zdławieniu pokojowej demonstracji lipcowej Rząd Tymczasowy wydał rozkaz aresztowania Lenina. Musiał on ujść w podziemie. Mieńszewicy i eserowcy, którzy ostatecznie przeszli do obozu kontrrewolucji, domagali się, by Lenin stawił się przed sądem; żądanie to poparli zamaskowani wrogowie ludu: Trocki, Kamieniew, Rykow. VI Zjazd partii zdecydowanie wypowiedział się przeciwko stawieniu się Lenina przed sąd kontrrewolucjonistów, uważając, że nie będzie to sąd, lecz samosąd. Życie Lenina zostało uratowane. Lenin z podziemia w dalszym ciągu kierował partią. W tym okresie napisał swą znakomitą książkę „Państwo a rewolucja”, w której rozwinął naukę Marksa i Engelsa o dyktaturze proletariatu i uzasadnił konieczność zdruzgotania burżuazyjnej machiny państwowej, zastąpienia jej Republiką Rad. We wrześniu 1917 r. w związku z przejściem większości w Radach Piotrogrodu i Moskwy na stronę bolszewików, partia ponownie wysunęła hasło „Cała władza w ręce Rad!”, które było wycofane po kontrrewolucyjnym zdławieniu lipcowej demonstracji robotników, żołnierzy i marynarzy. Lenin w szeregu artykułów oraz listów do Komitetu Centralnego, do komitetów partyjnych Moskwy i Piotrogrodu, nawoływał do zorganizowania powstania i przejęcia władzy. Lenin opracował konkretny plan powstania. Listy Lenina zostały rozesłane do terenowych organizacji partyjnych jako dyrektywa. 7 października Lenin przyjechał nielegalnie z Finlandii do Piotrogrodu, a 10 października Komitet Centralny na podstawie referatu Lenina przyjął przedłożoną przez niego rezolucję o powstaniu zbrojnym. 24 października w nocy Lenin przybył do Smolnego i począł bezpośrednio kierować powstaniem, które rozpoczęło się nad ranem. Całą noc i dzień 25 października (7 listopada) Lenin spędził w Smolnym, kierując powstaniem, organizując siły rewolucji. 26 października (8 listopada) na posiedzeniu II Zjazdu Rad Lenin przedstawił projekty historycznych dekretów o pokoju i o ziemi. Lenin stanął na czele wybranej przez zjazd Rady Komisarzy Ludowych – pierwszego na świecie rządu robotniczo-chłopskiego.

Z całą energią przystąpił Lenin do budowania i umacniania Państwa Radzieckiego, do budowania socjalizmu. Plan przystąpienia do budowania socjalizmu znalazł swoje odbicie w pracy W. I. Lenina „Najbliższe zadania Władzy Radzieckiej” (1918 r.). Wrogowie niejednokrotnie usiłowali go zamordować. 30 sierpnia 1918 roku eserowcy dokonali zbrodniczego zamachu na Lenina. W zorganizowaniu zamachu uczestniczyli Trocki i Bucharin. Lenin został ciężko raniony. W nadzwyczaj trudnych warunkach klasa robotnicza kierowana przez Partię Komunistyczną obroniła młody Kraj Rad przed zewnętrzną i wewnętrzną kontrrewolucją. Kraj przekształcił się w jeden wielki obóz wojenny, całe życie gospodarcze i kulturalno-polityczne zostało podporządkowane potrzebom wojny; utworzona została Armia Czerwona. W długotrwałej i zaciętej walce w latach wojny domowej rozgromiła ona interwentów i hordy białogwardyjskie. W wyniku wieloletniej pracy Lenina nad zjednoczeniem i zorganizowaniem sił międzynarodowego rewolucyjnego proletariatu założona została w 1919 r. III Komunistyczna Międzynarodówka. Lenin opracował nowy program RKP(b), przyjęty przez VIII Zjazd partii. Referat wygłoszony przez Lenina na zjeździe wytyczył nową linię partii – linię przejścia od polityki neutralizacji średniaka do ścisłego sojuszu ze średniakiem. W pracy „Ekonomika i polityka w epoce dyktatury proletariatu” (1919 r.) W. I. Lenin oświetlił teoretyczne zagadnienia okresu przejściowego od kapitalizmu do socjalizmu. W artykule „Wielka inicjatywa” (1919 r.) W. I. Lenin wyjaśnił podstawowe cechy socjalizmu i komunizmu, wskazał, że komunistyczne „subotniki” [dobrowolna, bezpłatna praca w sobotę, po zakończeniu oficjalnego dnia pracy] to początek wielkiego przewrotu w stosunku do pracy, do własności socjalistycznej, to pędy nowego życia, „faktyczny początek komunizmu”.

Od chwili zakończenia wojny domowej Lenin kieruje pracą nad odbudową gospodarki narodowej, tworzy plan elektryfikacji kraju. Lenin opracował genialny plan polityki ekonomicznej w okresie dyktatury proletariatu (NEP) i kierował pracą związaną z przejściem od polityki komunizmu wojennego do nowej polityki ekonomicznej. Lenin prowadził zaciętą walkę przeciw trockistom, bucharinowcom i innym wrogom, którzy podrywali jedność partii i jej zdolność do walki. Lenin stale troszczył się o umocnienie szeregów partii, uczył, że kolegialność jest najwyższą zasadą kierownictwa partyjnego, wzywał do szerokiego rozwijania krytyki i samokrytyki. Na wiosnę 1920 r. Lenin napisał książkę „Dziecięca choroba <<lewicowości>> w komunizmie” - wspaniały wykład strategii i taktyki leninizmu. Na wniosek Lenina partia przyjęła na X Zjeździe (1921 r.) rezolucję o jedności partii. Zjazd powziął również uchwałę w sprawie przejścia od systemu „prodrazwiorstki” [przymusowa dostawa wszelkich nadwyżek żywnościowych ponad normę spożycia członków rodziny chłopskiej] do podatku żywnościowego. W marcu 1922 r. Lenin napisał artykuł „O znaczeniu wojującego materializmu”, będący wzorem partyjności w dziedzinie teorii, w dziedzinie filozofii. 20 listopada 1922 r. Lenin, wówczas już ciężko chory, wystąpił na plenum Rady Moskiewskiej z przemówieniem na temat polityki zagranicznej i wewnętrznej; przemówienie to zakończył historycznymi słowami: „Rosja nepowska stanie się Rosją socjalistyczną”. Było to jego ostatnie przemówienie publiczne.

W roku 1923 Lenin w szeregu znakomitych artykułów-dyrektyw - „Kartki z dziennika”, „O spółdzielczości”, „O naszej rewolucji”, „Jak powinniśmy zorganizować Inspekcję Robotniczo-Chłopską”, „Lepiej mniej, ale lepiej” - podsumowuje wyniki pracy dokonanej w latach rewolucji i daje drogowskazy dla dalszego rozwoju rewolucji socjalistycznej. W artykułach tych Lenin wykazał, że Kraj Rad ma wszystko, co niezbędne do tego, by całkowicie zbudować ustrój socjalistyczny. Artykuły te zawierają wytyczne pracy partii na długie lata. Lenin opracował naukowo uzasadniony program budownictwa socjalistycznego, zakładający uprzemysłowienie kraju, socjalistyczną przebudowę rolnictwa i rewolucję kulturalną.

Ciężkie warunki życia Lenina w okresie caratu, wytężona działalność teoretyczna i praktyczna, następstwa ciężkiego zranienia podkopały siły wielkiego wodza i skróciły jego życie. Lenin umarł 21 stycznia 1924 r. o godzinie 18:50 w Gorkach pod Moskwą. Klasa robotnicza całego świata przyjęła wieść o śmierci Lenina z najgłębszym bólem. Naród radziecki jeszcze ściślej skupił się wokół swego uznanego wodza – Partii Komunistycznej. Partia – pod kierownictwem Komitetu Centralnego z J. W. Stalinem, wielkim kontynuatorem dzieła Lenina, na czele – rozgromiła trockistów, bucharinowców, nacjonalistów burżuazyjnych, obroniła leninizm i obrała zdecydowany kurs na zbudowanie socjalizmu w ZSRR. Pod kierownictwem partii naród radziecki zbudował socjalizm w ZSRR. Dzieło, o które Lenin walczył całe swe życie, zatryumfowało w całej pełni. Bohaterska postać wielkiego Lenina była natchnieniem narodów Związku Radzieckiego, gdy w dni Wielkiej Wojny Narodowej dokonywały czynów nieśmiertelnego heroizmu. Pod kierownictwem Partii Komunistycznej z J. W. Stalinem na czele naród radziecki obronił zdobycze rewolucji socjalistycznej i kulturę światową przed najeźdźcami faszystowskimi. Imię Lenina, wodza i nauczyciela proletariatu światowego, żyje i żyć będzie wiecznie w sercach mas pracujących całego świata.