Demokracja, Nauka i Kultura Radziecka

Część 4. Konstytucja zwycięskiego socjalizmu

Olbrzymie przemiany społeczno-polityczne w kraju, które znalazły wyraz w tym, że zbudowane zostało w zasadzie społeczeństwo socjalistyczne, jak również wzrost uświadomienia i aktywności politycznej narodu radzieckiego postawiły na porządku dziennym sprawę zmiany Konstytucji ZSRR uchwalonej w 1924 r.

W lutym 1935 r. VII Zjazd Rad ZSRR polecił Centralnemu Komitetowi Wykonawczemu ZSRR opracowanie nowego projektu Konstytucji. Utworzona pod kierownictwem Stalina Komisja Konstytucyjna opracowała projekt i przedstawiła go do rozpatrzenia Centralnemu Komitetowi Wykonawczemu ZSRR.

W czerwcu 1936 r. CKW ZSRR zatwierdził projekt nowej Konstytucji i poddał go pod dyskusję ogólnonarodową, aby robotnicy, kołchoźnicy i inteligencja radziecka mogli omówić projekt i umieścić poprawki. Przez całe lato i jesień 1936 r. naród radziecki żywo dyskutował nad projektem nowej Konstytucji i wyraził dla niej aprobatę. 5 grudnia 1936 r. Nadzwyczajny VIII Wszechzwiązkowy Zjazd Rad uchwalił pierwszą w dziejach ludzkości konstytucję zwycięskiego socjalizmu.

W referacie o projekcie Konstytucji Stalin podsumował wspaniałe wyniki budownictwa socjalistycznego w ZSRR. W ciągu 12 lat (od 1924 r., kiedy uchwalona została pierwsza Konstytucja, do 1936 r.) w ekonomice i strukturze klasowej społeczeństwa zaszły ogromne zmiany: zwyciężył całkowicie ustrój socjalistyczny, klasy wyzyskiwaczy zostały zlikwidowane. Klasy obszarników i wielkiej burżuazji imperialistycznej rozbito ostatecznie już w latach wojny domowej. W okresie budownictwa socjalistycznego zlikwidowano wszystkie pozostałe elementy żyjące z wyzysku - kułaków i spekulantów.

W latach Władzy Radzieckiej zmieniły się gruntownie masy pracujące - robotnicy, chłopi i inteligencja. Klasa robotnicza przestała być proletariatem w ścisłym tego słowa znaczeniu, czyli klasą wyzyskiwaną. Przeistoczyła się ona w nową klasę robotniczą, która zniosła kapitalistyczny system gospodarki i wprowadziła socjalistyczną własność środków i narzędzi produkcji. W ZSRR wyrosło zupełnie nowe chłopstwo kołchozowe. U podstaw gospodarki kołchozowej leży nie własność prywatna, lecz własność socjalistyczna.

Gruntownej zmianie uległa również inteligencja ZSRR. W większości swej wywodzi się ona ze środowiska robotniczego i chłopskiego i jest aktywnym budowniczym społeczeństwa socjalistycznego.

W stosunkach między narodami ZSRR zanikło uczucie wzajemnej nieufności, rozwinęło się uczucie wzajemnej przyjaźni i w ten sposób została osiągnięta prawdziwa braterska współpraca narodów w systemie jednego wspólnego państwa związkowego.

Społeczeństwo radzieckie składa się z dwóch zaprzyjaźnionych klas - robotników i chłopów, między którymi nie ma antagonizmu, jakkolwiek zachowały się jeszcze pewne różnice klasowe. Konstytucja ZSRR głosi, że Związek Radziecki jest socjalistycznym państwem robotników i chłopów.

Podstawą polityczną ZSRR są Rady Delegatów Ludu Pracującego, które rozwinęły się i okrzepły w wyniku obalenia władzy obszarników i kapitalistów oraz wywalczenia dyktatury proletariatu.

Podstawą ekonomiczną ZSRR jest socjalistyczny system gospodarki i socjalistyczna własność środków produkcji.

ZSRR jest dobrowolnym braterskim związkiem równouprawnionych narodów. Każda z 16 republik wchodząca w skład Związku Radzieckiego samodzielnie decyduje o wszystkich zagadnieniach państwowych oprócz tych, które dotyczą ZSRR jako całości.

Ustrój państwowy ZSRR zapewnia równouprawnienie i ochronę interesów narodowych wszystkich narodów ZSRR - zarówno dużych, jak i małych. Rada Najwyższa ZSRR składa się z dwóch równouprawnionych izb - Rady Związku i Rady Narodowości.

Na całym świecie panowanie burżuazji przynosi jednym narodom ucisk ze strony innych narodów. Natomiast radziecka ojczyzna socjalistyczna pieczołowicie strzeże praw każdego narodu i uważa głoszenie wyższości narodowej lub rasowej albo nienawiści i lekceważenia w stosunku do jakiegoś narodu za przestępstwo, które jest surowo ścigane przez prawo.

Kierując się leninowsko-stalinowską polityką narodowościową, partia komunistyczna wyzwoliła narody Rosji z wielowiekowego ucisku społecznego i narodowego, dzięki jej wysiłkom przezwyciężone zostało zacofanie gospodarcze i kulturalne narodów dawniej uciskanych, partia zespoliła wszystkie narody naszej ojczyzny w jednolitą zgodną rodzinę, utworzyła potężne, wielonarodowe państwo socjalistyczne - Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Na gruncie zwycięstwa socjalizmu rozwinęły się i okrzepły takie potężne siły napędowe społeczeństwa radzieckiego, jak jedność moralno-polityczna, przyjaźń narodów ZSRR i patriotyzm radziecki.

Władza państwowa i administracja państwowa w ZSRR opierają się na zasadach prawdziwego demokratyzmu i szerokiego udziału mas pracujących w rządzeniu państwem radzieckim. W ZSRR ogromne uprawnienia przysługują terenowym organom władzy państwowej - radom delegatów ludu pracującego kraju, obwodu, okręgu, rejonu, miasta i wsi.

Wybory do wszystkich organów radzieckich odbywają się na podstawie powszechnego, równego i bezpośredniego prawa wyborczego w głosowaniu tajnym. Konstytucja zniosła istniejące poprzednio w ZSRR ograniczenia praw wyborczych, ponieważ w Związku Radzieckim klasy wyzyskiwaczy zostały zlikwidowane.

Ustrój radziecki jest najbardziej demokratycznym ustrojem na świecie, ponieważ zabezpiecza interesy przytłaczającej większości, gdy tymczasem wszelka demokracja burżuazyjna jest demokracją dla panującej mniejszości.

Konstytucja Zwycięskiego socjalizmu dowodzi, że ustrój państwowy Związku Radzieckiego stanowi wzór najbardziej konsekwentnej demokracji socjalistycznej. Ustrój radziecki nie zna żadnych ograniczeń prawa wyborczego, gdy tymczasem we wszystkich państwach burżuazyjnych na szeroką skalę stosuje się w interesie kapitalistów cenzus majątkowy, cenzus osiadłości i cenzus wykształcenia. W krajach kapitalistycznych ograniczone są z reguły prawa wyborcze ludności kolonii i tak zwanych "mniejszości narodowych".

Haniebną plamą wielu konstytucji burżuazyjnych jest to, że albo w ogóle pozbawiają one kobiety praw wyborczych, bądź też prawa te ograniczają.

W ZSRR kobiecie przysługują równe z mężczyzną prawa we wszystkich dziedzinach życia gospodarczego, państwowego, kulturalnego i społeczno-politycznego. Najlepsze córki narodu radzieckiego zasiadają w Radzie Najwyższej ZSRR, w Radach Najwyższych republik związkowych i autonomicznych oraz w terenowych radach delegatów ludu pracującego.

Dzięki zwycięstwu socjalizmu w ZSRR udało się zrealizować marzenie najświatlejszych umysłów ludzkości i zapewnić każdemu prawo do pracy, do wypoczynku, do oświaty oraz do materialnego zabezpieczenia na starość, jak również na wypadek utraty zdolności do pracy.

W interesie mas pracujących i w celu umocnienia ustroju socjalistycznego Konstytucja gwarantuje obywatelom ZSRR wolność słowa, prasy, zgromadzeń i wieców, pochodów i demonstracji ulicznych. Konstytucja zapewnia obywatelom prawo zrzeszania się w organizacje społeczne (w związki zawodowe, organizacje młodzieżowe, zrzeszenia spółdzielcze itd., obywatelom najbardziej aktywnym i uświadomionym - w partię komunistyczną).

Konstytucja nie tylko proklamuje wszystkie prawa obywateli ZSRR (jak to się dzieje z prawami obywateli w konstytucjach burżuazyjnych, lecz zapewnia materialne warunki do urzeczywistnienia tych praw.

Ustrój radziecki, gwarantujący obywatelom ZSRR wielkie prawa, nakłada na nich szereg poważnych i zaszczytnych obowiązków. Praca jest w ZSRR obowiązkiem i sprawą honoru każdego zdolnego do pracy obywatela.  Obywatele ZSRR obowiązani są przestrzegać Konstytucji ZSRR, wykonywać ustawy, przestrzegać dyscypliny pracy, uczciwie spełniać obowiązki społeczne, szanować przepisy socjalistycznego współżycia. Każdy obywatel ZSRR obowiązany jest strzec i umacniać własność socjalistyczną. Zaszczytnym obowiązkiem obywateli ZSRR jest służba w szeregach sił zbrojnych ZSRR. Obrona ojczyzny jest ich świętym obowiązkiem.

Kraj Rad otrzymał nową Konstytucję. Konstytucję zwycięskiego socjalizmu, mającą ogromne, epokowe znaczenie.


Historia ZSRR (pod red. A. Pankratowej), t. 3,

Warszawa 1955, str. 386-390