1.04.1750 – Urodził się Hugo Kołłątaj

Wielki przywódca polityczny i teoretyk radykalnego nurtu patriotycznego obozu reform w drugiej połowie XVIII wieku, współtwórca konstytucji 3 maja, najwybitniejszy umysł polskiego Oświecenia. Gorący patriota. Hugo Kołłątaj ostro piętnował magnaterię za jej zgubną dla kraju politykę, występował za wprowadzeniem gruntownych zmian ustrojowych, które jedynie mogły przynieść wzmocnienie państwa i uratować niepodległość rozdzieranego przez trzech zaborców kraju. Wokół Kołłątaja, głoszącego program równouprawnienia mieszczaństwa i zniesienia pańszczyzny, skupiali się najbardziej postępowi Polacy. Domek jego w Warszawie (na Solcu), gdzie odbywały się zebrania, skąd wychodziły ulotne pisma i broszury polityczne wzywające do walki z wrogami narodu – zdrajcami-targowiczanami, lud warszawski nazwał „Kuźnicą Kołłątajowską”. Nazwa ta objęła postępowych działaczy, którzy – z Kołłątajem na czele, byli duchowymi przywódcami powstania ludu warszawskiego w 1794 roku.

Hugo Kołłątaj był również wybitnym działaczem na polu oświaty. Jako jeden z najenergiczniejszych kierowników Komisji Edukacji Narodowej – pierwszego ministerstwa oświaty na świecie – zreformował mimo szykan ze strony biskupa krakowskiego podupadły Uniwersytet Jagielloński. Przyczynił się w wielkim stopniu do rozwoju szkolnictwa świeckiego, po raz pierwszy dostępnego dla dzieci chłopskich. Za olbrzymie zasługi w tej dziedzinie zasłużył na piękne miano: „nauczyciela narodu”.

Na podstawie Kalendarza Młodzieży 1954