8 stycznia - umarł Galileusz

Galileo Galilei zwany Galileuszem (1564-1642) - wielki fizyk i astronom włoski, twórca podstaw mechaniki, bojownik postępowego światopoglądu. Bronił i rozwijał system Kopernika, występował przeciwko kościelnej scholastyce. Pierwszy zastosował teleskop do obserwacji i badania ciał niebieskich, co zapoczątkowało nową epokę w astronomii oraz przyczyniło się do obalenia poglądu o rzekomej zasadniczej różnicy między sferą "niebiańską" a "ziemską", religijną legendę o szczególnej naturze nieba. Uczony odkrył cztery księżyce Jowisza, dowiódł, że Wenus obiega dokoła Słońca, odkrył ruch obrotowy Słońca wokół własnej osi (na podstawie obserwacji przesuwania się plam słonecznych). Stwierdził również, że Droga Mleczna stanowi skupisko gwiazd. Dowiódł, że możliwe jest określenie długości geograficznej na morzu według położenia księżyców Jowisza, co miało bezpośrednie znaczenie praktyczne dla żeglugi morskiej. Galileusz jest twórcą dynamiki. Sformułował on prawo bezwładności, prawo swobodnego spadania ciał, prawo dodawania sił; w oparciu o te prawa rozwiązywał on wiele zadań. Odkrył prawa ruchu wahadłowego, zbadał ruch ciała rzuconego pod pewnym kątem do płaszczyzny horyzontu. W rozwoju pojęć o przestrzeni i czasie wielką rolę odegrała tak zwana galileuszowska zasada względności - twierdzenie, że prostolinijny ruch jednostajny układu ciał nie wpływa na procesy zachodzące w tym układzie (np. ruch okrętu w stosunku do Ziemi, a ruch ciał znajdujących się na okręcie).

Galileusz głosił, że jedyną drogą do poznania praw przyrody są konkretne badania doświadczalne. Uważał on doświadczenie za jedyne źródło wiedzy. Mimo iż jego materializm, podobnie jak materializm wszystkich ówczesnych filozofów, był materializmem mechanistycznym - swymi konkretnymi badaniami i walką o naukowe, empiryczne metody analizowania przyrody, jak również swymi poglądami ogólnofilozoficznymi (uznanie obiektywności świata, nieskończoności świata, wieczności materii itp.) Galileusz wniósł cenny wkład do rozwoju filozofii materialistycznej. Za jedyne kryterium prawdy uważał doświadczenie zmysłowe, praktykę. Przeciwstawiając naukowe badanie przyrody Biblii stwierdzał, że ani jeden jej werset nie ma tak nieodpartej mocy, jak jakiekolwiek zjawisko przyrody. Za walkę przeciwko kościołowi, przeciwko scholastyce i obskurantyzmowi Galileusz doznał w sędziwym wieku prześladowań ze strony inkwizycji.

Galileusz to jeden z mężnych bojowników nauki, nowatorów torujących śmiało nowe drogi nauce. Do najważniejszych dzieł włoskiego badacza należy zaliczyć: "Dialog o dwu najważniejszych układach świata - Ptolemeuszowskim i Kopernikańskim" (1632) oraz "Rozważania i dowody matematyczne dotyczące dwóch nowych gałęzi nauki" (1638).